Voor zowel de Heilige Birgitta van Zweden als de Heilige Catharina van Siena is klagen de ultieme uiting van menselijke hoogmoed en egoïsme, terwijl dankbaarheid de sleutel is tot spirituele vrede en goddelijke genade. In de middeleeuwse spiritualiteit werd klagen (vaak aangeduid als ‘murmureren’ of morren) gezien als een directe opstand tegen Gods voorzienigheid.

Hoewel beiden klagen resoluut afwijzen, belichten ze het contrast met dankbaarheid elk vanuit hun eigen unieke mystieke visie.

Birgitta van Zweden: Klagen als blindheid voor het Kruis

Voor Birgitta van Zweden is klagen een teken dat een mens weigert zijn eigen, kleine kruis te dragen, terwijl Christus zonder morren het zwaarste Kruis droeg.

* Klagen is ondankbaarheid: In haar openbaringen stelt Jezus dikwijls dat de mensheid overspoeld is met zegeningen, maar dat men desondanks blijft klagen over aardse tekorten. Dit getuigt volgens haar van een diepe spirituele blindheid.

* Dankbaarheid in lijden: Birgitta leerde dat echte dankbaarheid juist getoond moet worden op momenten van tegenspoed. Wie God dankt in tijden van pijn en ziekte, deelt direct in het lijden van Christus.

* Haar radicale visie: Klagen over materiële zaken of fysiek comfort trekt de ziel naar de aarde en scheidt haar van God. Dankbaarheid daarentegen opent de hemelpoorten en trekt onmiddellijk nieuwe genade aan.

Catharina van Siena: Murmureren/klagen vs. het ‘Onophoudelijke danken’

Catharina van Siena analyseert klagen in De Dialoog als een psychologisch en spiritueel gif. Zij gebruikt hier vaak het Latijnse/Italiaanse concept van murmuratio (opstandig binnensmonds mopperen).

* Klagen komt voort uit eigenliefde: Volgens Catharina klaagt een mens alleen omdat hij lijdt aan ‘sensitieve eigenliefde’. Men wil dat de wereld en God zich aanpassen aan de eigen wil. Als er iets tegenzit, begint men te klagen, wat volgens haar een belediging is van Gods liefdevolle regie.

* Alles is een geschenk: Haar beroemde stelregel is dat God de mens nooit iets geeft uit straf, maar altijd uit pure liefde. Zelfs beproevingen, ziekte en vervolging zijn bedoeld om de ziel te louteren. Wie klaagt over zijn omstandigheden, begrijpt de liefdevolle intentie van de gever (God) niet.

* Dankbaarheid als motor van deugd: Voor Catharina is dankbaarheid geen passief beleefdheidsgevoel, maar een actieve kracht. Het is het herkennen van Gods ‘Alles’ tegenover ons eigen ‘Niets’. Een dankbare ziel murmureert nooit, maar accepteert elk kruis met vreugde en rust.

De kern in één oogopslag

* Het oordeel over klagen: Beiden zien klagen niet als een onschuldige emotie, maar als een zonde van hoogmoed en een gebrek aan vertrouwen.

* Definitie van dankbaarheid: Echte dankbaarheid is voor hen niet enkel danken voor de ‘leuke’ dingen, maar God danken voor ALLES, inclusief pijn, tegenslag en beproevingen, omdat dit de ziel dichter bij de verlossing brengt.

Gepubliceerd door Michaël

Michaël (°1991) studeerde biologie aan de UGent. Hij publiceert op verschillende websites artikelen over geloof en wetenschap en is auteur van verschillende boeken, waaronder "De evolutietheorie ontkracht" en "Het Geheim van Fatima". Bekijk alle berichten van Michaël